Alternativa za Njemačku (AfD), dijelom ekstremno desničarska stranka, čak i prije početka kongresa puni naslovne strane medija. Raspon tema je širok: najavljeni masovni protesti protiv AfD-a, rasprave o mogućoj zabrani stranke i borba za moć unutar stranačkog rukovodstva.
Toga ima toliko da su čak i nedavni rasistički ispadi nekih zvaničnika AfD-a gotovo zanemareni. Dogodilo se to da je nekoliko njihovih političara posljednjih dana iznijelo pogrdne primjedbe na račun njemačke fudbalske reprezentacije.
Dominik Kaufner, poslanik AfD-a u pokrajinskom parlamentu Brandenburga, ocijenio je da igrači reprezentacije nijesu Nijemci, jer nijesu „etnički Nijemci“.
Drugi primjer je slučaj uticajnog predsjednika AfD-a za Tiringiju, Bjerna Hekea, koji je zbijao rasističke šale o crncima u nacionalnoj fudbalskoj reprezentaciji.
Taj termin korišćen je tokom nacističke ere kako bi se Jevreji, crnci, Sinti i Romi isključili kao „ne-Nijemci“.
Zbog takvih izjava i generalno negativnog stava AfD-a prema društvenoj raznolikosti, nekoliko saveza i udruženja mobiliše se za proteste protiv stranačkog kongresa u Erfurtu, glavnom gradu Tiringije.
Najavljen protest predstavnika civilnog društva
Crkve, sindikati, političke stranke, organizacije za ljudska prava i sportski klubovi pridružili su se savezu pod nazivom „Stand Together“. Oni mobilišu građane iz čitave zemlje da učestvuju na mirnim demonstracijama protiv stranačkog kongresa ovog vikenda, 4. i 5. jula.
Na blokadu kongresa poziva i jedan manji savez pod imenom „Otpor“. Prema raznim medijskim izvještajima, policija očekuje dolazak nasilnih ljevičarskih ekstremista i angažovaće hiljade policajaca.
Ministar unutrašnjih poslova Tiringije, Georg Majer (SPD), najavio je na posebnoj sjednici pokrajinskog parlamenta da će policija omogućiti ostvarivanje osnovnog prava na slobodu okupljanja – i kada je riječ o kongresu AfD-a i kada je riječ o mirnim protestima.
Na samom stranačkom kongresu, AfD će izabrati novi Izvršni odbor na saveznom nivou. Dvoje aktuelnih kopredsjednika stranke, Alis Vajdel i Tino Krupala, ponovo su se kandidovali za te funkcije, a njihov reizbor smatra se gotovo sigurnim.
Izbori za ostale članove Izvršnog odbora vjerovatno će biti veoma zanimljivi, a oni će značajno odrediti smjer stranke. Nekoliko krajnje desničarskih političara najavilo je svoje kandidature, a jedan od onih koji imaju velike izglede za uspjeh je i Žan-Paskal Hom, predsjednik omladinskog krila AfD-a pod nazivom „Generacija Njemačka“. On je u prošlosti imao brojne kontakte sa krajnje desničarskim krilom stranke.
Veći uticaj za ekstremne desničare u stranci?
Čini se da i Bjern Heke, moćni predsjednik pokrajinskog odbora AfD-a u Tiringiji, nastoji da proširi svoj uticaj na saveznom nivou stranke. U maju je jedan od njegovih najbližih povjerenika, kopredsjednik pokrajinskog odbora stranke Štefan Meler, najavio da će se kandidovati za zamjenika saveznog portparola AfD-a.
Inače, pokrajinski ogranak stranke u Tiringiji Ured za zaštitu ustava klasifikuje kao potvrđeno ekstremno desničarsku organizaciju, jer, na primjer, ne smatra da su njemački migranti iz pretežno muslimanskih zemalja ravnopravni građani.
Nedavno stručno mišljenje njemačkih ustavnih pravnika takođe zaključuje da je AfD neustavna i iz tog razloga:
„AfD se protivi načelu demokratije nastojeći da potisne svoje političke protivnike. I protivi se ljudskom dostojanstvu, jer njen rasistički politički koncept uspostavlja različite klase ljudi“, objasnio je Bijan Moini, koji je koautor stručnog mišljenja kao šef projekta Društva za građanska prava.
Nakon što je 25. juna 2026. objavljeno to stručno mišljenje, brojni političari i udruženja zatražili su da se pokrene postupak zabrane AfD-a. O tome bi morali odlučiti Bundestag, Savezna vlada ili Bundesrat. Nakon toga, o zabrani bi odlučio najviši njemački sud, Savezni ustavni sud u Karlsrueu.
AfD se godinama brani od tih optužbi. Napade na stranku redovno opisuje kao pokušaje eliminacije AfD-a kao političkog konkurenta.
Posljednjih godina stranka je ostvarila brojne izborne uspjehe i postala najjača politička snaga u istočnoj Njemačkoj. Za predstojeće pokrajinske izbore u Saksoniji-Anhalt i Meklenburgu–Prednjoj Pomeraniji, koji će biti održani u septembru 2026. godine, AfD je već najavila da želi da bude stranka koja će nakon glasanja imenovati pokrajinske premijere.
