Avgustovski podaci Monstata o cijenama proizvoda i usluga lične potrošnje, mjerene indeksom potrošačkih cijena, pokazuju da je godišnja stopa inflacije u Crnoj Gori porasla na 4,5 odsto. U julu je je godišnja inflacija iznosila 3,8 odsto, a u junu i maju po 3,6 odsto.
Cijene proizvoda i usluga lične potrošnje, mjerene indeksom potrošačkih cijena, u avgustu u odnosu na jul u prosjeku su više za 1,2 odsto.
Najveći uticaj na mjesečnu stopu inflacije imali su rast cijena u grupama goriva i maziva za motorna vozila, usluge mobilne telefonije, usluge smještaja. Poskupilo je povrće, krtolasto povrće i mahunarke, čvrsta goriva, ostale informacione i komunikacione usluge, novine i časopisi, restorani, kafei i slično.
Potrošačke cijene u periodu od januara do avgusta, u poređenju sa istim periodom prošle godine, u prosjeku su više 3,5 odsto.
Posmatrano po glavnim grupama proizvoda i usluga prema namjeni potrošnje, u avgustu u odnosu na prethodni mjesec, zabilježen je rast u grupama – prevoz 5,4 odsto, informacije i komunikacije 4,4 odsto, restorani i usluge smještaja 3,1 odsto, rekreacija, sport i kultura 2,4 odsto, lična njega, socijalna zaštita i razna dobra i usluge 0,7 odsto, stanovanje, voda, električna energija, gas i ostali energenti 0,6 odsto, hrana i bezalkoholna pića 0,4 odsto, zdravlje 0,3 odsto, alkoholna pića i duvan 0,2 odsto. Pad cijena je zabilježen u grupi odjeća i obuća 3,4 odsto, pokućstvo i rutinsko održavanje stana jedan odsto. Cijene ostalih proizvoda i usluga nijesu se bitnije mijenjale.
Eurozona
Godišnja stopa inflacije u eurozoni ubrzala se na 3,3 odsto u avgustu, što je najviši nivo od septembra 2023. godine kada je iznosila 4,3 odsto, pokazuje preliminarna procjena koju je nedavno objavila Evropska kancelarija za statistiku – Eurostat.
Stopa je porasla sa julskih 2,9 odsto, zadržavši se iznad srednjoročnog cilja Evropske centralne banke od dva procenta.
Potrošačke cijene su u avgustu na mjesečnom nivou porasle za 0,4 odsto, saopštila je statistička služba EU.
Energenti su bili glavni pokretač ovog ubrzanja, pri čemu je godišnja stopa inflacije u sektoru energenata porasla sa 10,3 odsto u julu na 14,3 odsto u avgustu. Cijene energenata su na mjesečnom nivou porasle za 2,9 odsto.
Godišnja stopa inflacije za industrijske proizvode koji nisu energenti takođe je porasla, sa 0,9 na 1,2 odsto.
S druge strane, inflacija u sektoru usluga usporila je sa 3,3 na tri odsto, dok je stopa inflacije za hranu, alkohol i duvan ostala nepromijenjena na 1,2 odsto.
Bazna inflacija, koja isključuje energente, hranu, alkohol i duvan, blago je opala sa 2,5 na 2,4 odsto. Stopa inflacije koja isključuje samo energente ostala je stabilna na 2,2 odsto.
Među članicama eurozone, Litvanija je zabilježila najvišu godišnju stopu inflacije od 5,8 odsto, a slijede je Kipar sa 5,2 odsto i Bugarska sa 5,1 odsto.
Grafik: Monstat
Godišnja inflacija u Španiji porasla je na 4,5 odsto, dok je u Belgiji iznosila 4,2, u Italiji 3,2, u Njemačkoj 2,9, a u Francuskoj 2,7 odsto.
Najniže godišnje stope zabilježene su u Estoniji (1,3 odsto), na Malti (1,9) i u Finskoj (2,4 odsto).
Region
Godišnja inflacija u susjednoj Srbiji u avgustu je iznosila 2,2 odsto, dok je mjesečna iznosila 0,5 odsto.
Godišnja stopa inflacije u Srbiji je u blagom rastu s obzirom na to da je u julu iznosila 1,9 odsto.
U odnosu na decembar prošle godine inflacija je u prosjeku tri odsto, saopštio je Republički zavod za statistiku Srbije.
U Srbiji je u odnosu na prethodni mesec najviše poskupjela oblast transport za 1,7 odsto, prije svega usljed poskupljenja goriva za tri odsto.
Usluge iz oblasti rekreacija, sport i kultura poskupjeli su za 1,3 odsto u odnosu na jul.
Ako gledamo godišnju stopu inflacije, odnosno kretanje cijena u odnosu na avgust prošle godine, najveći rast cijena zabiležen je u oblasti transporta za 9,3 odsto, a što je posledica poskupljenja goriva od 15,4 odsto.
Godišnja inflacija u Hrvatskoj, članici EU, u avgustu je porasla na 4,1 odsto, pokazuju prve procjene Državnog zavoda za statistiku Hrvatske.
U odnosu na jul cijene u Hrvatskoj su porasle za 0,3 posto, a daleko najveći godišnji rast bilježi energija, koja je skuplja čak 17,4 odsto. S druge strane, cijene hrane, pića i duvana gotovo su stagnirale.
Godišnja inflacija u Hrvatskoj, u julu iznosila je 3,9 odsto.
Indikatori
Iz Monstata su pojasnili da su indeksi potrošačkih cijena (CPI) jedan od najvažnijih makroekonomskih indikatora i osnova za donošenje odluka u oblasti ekonomije i finansija.
Od januara 2009. godine koriste se kao zvanična mjera inflacije u Crnoj Gori.
– Indeks potrošačkih cijena koristi se za usklađivanje plata i zarada u skladu sa kolektivnim ugovorima, kao i penzija i socijalnih davanja. Takođe se koristi za deflacioniranje pojedinih makroekonomskih agregata u statistici nacionalnih računa i u druge svrhe – rekli su iz Monstata.
Indeks potrošačkih cijena se definiše kao mjera prosječne promjene cijena fiksne korpe roba i usluga koje domaćinstvo kupuje u cilju zadovoljenja svojih potreba. Ponderi koji se primjenjuju za izračunavanje indeksa potrošačkih cijena izražavaju relativnu važnost odabranih proizvoda i usluga u ukupnoj potrošnji domaćinstava na domaćoj teritoriji. Lista proizvoda i usluga se redovno revidira kako bi se očuvala njena reprezentativnost u pogledu strukture potrošnje i navika potrošača.
– Uticaj pojedinih grupa na stopu inflacije pokazuje koliko je data grupa uticala na ukupnu stopu inflacije. Uticaj zavisi od pondera i stope inflacije date grupe. Ponderi predstavljaju relativno učešće potrošnje domaćinstava određene grupe ili podgrupe proizvoda u ukupnoj potrošnji. Zbog toga ponderi imaju važnu ulogu u računanju stope inflacije. Oni predstavljaju ,,važnost“ određene grupe proizvoda u ukupnoj potrošnji domaćinstava u određenom referentnom periodu – pojasnili su iz Monstata.
Mjesečna stopa inflacije predstavlja promjenu cijena u tekućem mjesecu u odnosu na prethodni mjesec, u procentima.
– Godišnja stopa inflacije predstavlja promjenu cijena u tekućem mjesecu u odnosu na isti mjesec prethodne godine, u procentima. Dok se indeks potrošačkih cijena najčešće primjenjuje kao opšta mjera inflacije u nacionalnim okvirima, harmonizovani indeks potrošačkih cijena (HICP) predstavlja uporedivu mjeru inflacije sa zemljama Evropske unije – naveli su iz Monstata.
Izvor: Pobjeda
