Enset (Ensete ventricosum) raste duž istočnog dijela Afrike, od Južne Afrike preko Mozambika, Zimbabvea, Malavija, Kenije, Ugande i Tanzanije do Etiopije, a prisutan je i u Kongu.
U Etiopiji predstavlja osnovnu hranu za više od 20 miliona ljudi, iako je van tog područja gotovo nepoznat. Biljka može da naraste i do deset metara, a naučnici je smatraju posebno vrijednom zbog izuzetne otpornosti.
“U smislu sposobnosti prilagođavanja, to je apsolutno nevjerovatno“, rekao je Džejms Borel, biolog iz britanske Kraljevske botaničke bašte Kju.
Lažna banana prepuna skroba
Iako podsjeća na bananu, enset nema jestive plodove. Njegovi plodovi sadrže tvrde crne sjemenke, zbog čega je poznat i kao “lažna banana“.
Za ishranu se koriste pseudostabljika i podzemni dio biljke. Oni se usitnjavaju i fermentišu u jamama od nekoliko mjeseci do dvije godine, nakon čega nastaje skrobna smjesa poznata kao kočo.
Enset je veoma otporan na sušu, insekte i brojne biljne bolesti. Petogodišnja biljka može dati oko 40 kilograma hrane, a prema navedenim podacima, 60 biljaka dovoljno je da prehrani petočlanu porodicu tokom cijele godine.
Studija iz 2021. godine pokazala je da bi područje uzgoja enseta moglo biti višestruko prošireno širom istočne i južne Afrike. Procjene su da bi na taj način biljka mogla pomoći u ishrani više od 100 miliona ljudi u podsaharskoj Africi.
Zašto se ne uzgaja šire
Jedna od glavnih prepreka širenju enseta jeste stroga regulativa Etiopije u vezi sa međunarodnim prenosom autohtonog biljnog materijala, uvedena radi zaštite od biopiraterije.
Dodatni problem predstavlja način obrade. Berba i priprema enseta zahtijevaju mnogo fizičkog rada i specifično tradicionalno znanje koje se generacijama prenosi među lokalnim stanovništvom.
“Ne mogu da se sjetim nijednog drugog važnog usjeva koji je toliko zastupljen u mjestu iz kojeg potiče, a gotovo nepoznat u susjednim zemljama“, rekao je Borel.
Na etiopskim univerzitetima razvijaju se i testiraju mehanizovana rješenja koja bi mogla da olakšaju njegovu obradu, ali još nijesu u širokoj upotrebi.
U vrijeme kada naučnici traže biljke otpornije na ekstremne vremenske uslove i klimatske promjene, potencijal enseta ostaje veliki, ali i dalje uglavnom ograničen na etiopske visoravni.
Budite prvi i ostavite komentar